Παρέμβαση της Πρωτοβουλίας για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων στην παρουσίαση του βιβλίου του κρατούμενου Σάββα Ξηρού «Πολιτική ευθύνη». Θέμα της παρέμβασης οι συνθήκες κράτησης. ΕΣΗΕΑ, 9/5/2014

ΣΑΒΒΑΣ ΞΗΡΟΣ: «ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ»

 

Εκ μέρους της Πρωτοβουλίας για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων, δύο πράγματα για το κεφάλαιο «Έγκλειστοι και Έκλυτοι» όπου διερευνάται η λειτουργία του «σωφρονιστικού» συστήματος. Το κεφάλαιο καλύπτει ένα ευρύ φάσμα παραμέτρων, αναδεικνύοντας  «τι άλλο στερείται ο κρατούμενος πέρα από τη στέρηση της ελευθερίας, τι άλλο είναι η φυλακή». Ξεκινά από την ψυχολογία του κρατούμενου μόλις μπει φυλακή και προχωρά στο ξετύλιγμα των συνθηκών που διαμορφώνουν την κοινωνία της φυλακής. Οι παίχτες που διαμορφώνουν αυτές τις συνθήκες είναι 2 κυρίαρχες ομάδες αξεδιάλυτες μεταξύ τους: Από τη μια, οι ισχυροί κρατούμενοι (και οι ομάδες που χτίζουν γύρω τους ή μάλλον από κάτω τους) οι οποίοι δίνουν το στίγμα, και από την άλλη, οι φύλακες που στο βιβλίο είναι μάλλον υποφωτισμένοι (εμφανίζονται όποτε συναλλάσσονται με την 1η ομάδα). Και οι δύο ομάδες μοιράζονται κοινές αξίες και τους όρους συναλλαγής του υπόκοσμου. 

To κεφάλαιο αυτό θα μπορούσε να υπάρξει και αυτόνομα, έχει ζωντανή γραφή, διάθεση εμβάθυνσης, άλλοτε λέει τα συγκλονιστικότερα πράγματα με τον πιο απλό τρόπο (όπως: «εμένα οι συνθήκες μου βελτιώθηκαν όταν πήγα στην απομόνωση, σε σχέση πάντα με τα όσα συνέβησαν στον Ευαγγελισμό»)… άλλοτε έχει χιούμορ, όπως όταν περιγράφει τα στάδια της ψυχολογικής προσαρμογής του νεοαφιχθέντα κρατούμενου « …ψάχνει να βρει ποιος έφταιξε και μετά τι έφταιξε. Συνήθως βρίσκει τον φταίχτη και αυτό αρχίζει να γίνεται σαν “εγγραφή μιας κασέτας”, που από ένα σημείο και μετά θα τη λέει συνέχεια σε όποιον τον ρωτήσει, κάτι σαν ιστορίες απ’ το στρατό. Θεωρεί ότι δεν φταίει ο ίδιος, αλλά κάποιος που τον εμποδίζει. Η κασέτα θα περιέχει ένα οικογενειακό δράμα ή μια επαγγελματική αποτυχία ή έναν εκβιασμό, μια δικαστική πλάνη, μια κακή σύνθεση, έναν ανάποδο εισαγγελέα, έναν ρουφιάνο, πολλές κακές συμπτώσεις και μια μάνα που τον περιμένει. Εκτός από το τελευταίο, για τα προηγούμενα δεν υπογράφω».

Για τη συνέχεια επιλέξαμε 5 σημεία ενδεικτικά του απάνθρωπου και παράλογου κόσμου της φυλακής. Πρέπει να πούμε ότι σε γενικές γραμμές αποκρυσταλλώνουν και το πλήθος των καταγγελιών που φτάνουν στην Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων όλα αυτά τα χρόνια από τους κρατούμενους.

 

1. Εξοντωτικές ποινές, οι οποίες οδηγούν σε:

          

 α. Ιδρυματοποίηση. Η μακρά παραμονή οδηγεί στην επιστροφή στη φυλακή. Συνεπικουρείται από το ρατσισμό και την απόρριψη εκ μέρους της κοινωνίας που θα βιώσει ο κρατούμενος όταν βγει, μαζί με τη θεσμική περιθωριοποίηση μέσω του ποινικού μητρώου (φυλακή – κοινωνία-κράτος ξανασπρώχουν τον πρώην κρατούμενο μέσα).

 β. Υπερ-συμφόρηση η οποία οδηγεί σε συνεχή χειροτέρευση των συνθηκών διαβίωσης μέχρι την εξαθλίωση. 

 γ. Αντίθετη κατεύθυνση του σωφρονισμού (παράδειγμα από το βιβλίο: «…άμα βγω έξω θα κάνω κάτι σοβαρότερο, αφού γι’ αυτό το μικρό πήρα 6 χρόνια αντί 6 μήνες»). Αντίθετα ελαφρές ποινές επιφυλάσσονται για τους ανθρώπους του συστήματος.

 

2. Η φυλακή στοιχίζει.Δεν παρέχουν ούτε αναγκαία είδη προσωπικής υγιεινής. Δεδομένου ότι οι περισσότεροι κρατούμενοι είναι άποροι ή πολύ φτωχοί, δημιουργούνται σχέσεις εξάρτησης και εντάσεις με συνήθη αποτελέσματα καυγάδες, τραυματισμούς κλπ. Πριν από την καθιέρωση των αδειών υπήρχαν ακόμη χειρότερες εντάσεις, σημειώνεται.

 

3. Η πρέζα και τα ψυχοφάρμακα κρατάνε τη φυλακή. Συμμορίες – άλλοι έχουν τα ναρκωτικά, άλλοι τα οινοπνευματώδη, άλλοι άλλο εμπόριο. Συνέπειες: η εξαχρείωση των ενδεών, των εξαρτημένων, των μεταναστών και των εγκαταλειμμένων από την οικογένεια… Πώς περνάνε τα ναρκωτικά; Στο βιβλίο δίνεται χειρουργική απάντηση: «Δεν γίνεται πάντα εν γνώσει όλων, αλλά ούτε και εν αγνοία όλων των υπαλλήλων».

 

4. Ειδικές συνθήκες κράτησης.Οι ειδικές συνθήκες που βίωσε ο ίδιος ο Σάββας Ξηρός (σε συνδυασμό με τα βασανιστήρια στον Ευαγγελισμό) τον έχουν οδηγήσει στο τραγικό συμπέρασμα ότι «η λύση στη μερική απομόνωση είναι η απόλυτη απομόνωση». Μόνο και μόνο αυτή η τοποθέτηση δείχνει τη βαθιά καταστροφική αλλοίωση της απομόνωσης στον άνθρωπο. (Μιας που το θέμα έχει σήμερα ιδιαίτερη αιχμή με αφορμή τις φυλακές υψίστης ασφαλείας, θα πρέπει να πούμε ότι οι αγώνες των κρατούμενων και των συμπαραστατών τους απέχουν από αυτό το προσωπικό συμπέρασμα).

 

5. Αντίθετος σε «βραχιολάκια»που «αντιμετωπίζουν τον άνθρωπο σαν άβουλο ζώο». Τοποθετείται υπέρ της ημιελεύθερης διαβίωσης που στηρίζεται στην υπευθυνότητα και οδηγεί στην ομαλή επανένταξη. (Δεν πέφτει στην παγίδα της σύγκρισης ανάμεσα σε «βραχιολάκια» και εγκλεισμό, όπως πολλοί άλλοι κρατούμενοι που αποδέχονται τα «βραχιολάκια»).

Συνολικά το βιβλίο διαπιστώνει την αποτυχία του «σωφρονιστικού» συστήματος. Δύο επιχειρήματα αρκούν: 1. Η επιστροφή στη φυλακή και  2. Η αναβάθμιση των περιθωριοποιημένων παραβατικών που πάνε φυλακή, μέσω των εκεί γνωριμιών τους (τους παρομοιάζει με τους πολιτικούς που «πάνε στα Χάρβαρντ και στα διάφορα ξένα πανεπιστήμια και γνωρίζονται με άλλους εν δυνάμει πολιτικούς άλλων χωρών, και όταν αναλάβουν τα ηνία ξεπουλάνε πιο εύκολα»). «Ο σωφρονισμός δε γίνεται σε φυλακές», αλλά με «γκρέμισμα των φυλακών και χτίσιμο ειδικών χώρων που η μόνη διαφορά τους είναι οι αυξημένες υποχρεώσεις»… «Το σωφρονιστικό σύστημα δεν είναι σωφρονιστικό ούτε τιμωρητικό, αλλά εκδικητικό και παραδειγματικό» (για τους άλλους).

 

Θα μπορούσε η φυλακή να υπερασπιστεί τον εαυτό της ψελλίζοντας κάτι σαν… Εικόνα σου είμαι κοινωνία και σου μοιάζω; Παραθέτουμε 2 τελευταία αποσπάσματα από το βιβλίο: «Όσο περισσότερο εξαχρειώνεται η κοινωνία έξω, ένα σκαλοπάτι πάντα πιο κάτω βρίσκεται και η φυλακή» και «Η κοινωνία της φυλακής, μια κοινωνία κρατουμένων μαζί και υπαλλήλων, είναι μια μικρογραφία της έξω κοινωνίας, με τα προβλήματά της διογκωμένα. Κυριαρχεί η συναλλαγή και η ιδιοτέλεια, η δουλοπρέπεια και ο ατομισμός, το ψεύδος κι η απάτη, η συκοφαντία και η εκδικητικότητα, ο αυταρχισμός κι η απαξίωση, η εξαθλίωση, ο εξευτελισμός. Πρόκειται για μια κοινωνία σε πλήρη παρακμή και αποσύνθεση, χωρίς να αποκλείονται και οι φωτεινές εξαιρέσεις, όπως κι έξω, αλλά εξαιρέσεις… Πρόκειται κατά βάση για μια δουλοκτητική κοινωνία, όπου αυτός που δεν έχει ιδίους πόρους ή θα βρίσκεται σε πλήρη ένδεια ή θα τους εξασφαλίσει πουλώντας είτε προσωπική εργασία σε κάποιον ευκατάστατο κρατούμενο, είτε εκδούλευση στη φυλακή, είτε με αντίτιμο την αξιοπρέπειά του…»

 

Κλείνοντας, μία αναφορά σε μια άλλη ποιότητα του βιβλίου πέρα από το περιεχόμενο. Αξίζει να ξανασκεφτούμε ότι η καταγραφή αυτή στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στη συστηματική επεξεργασία και κωδικοποίηση των διηγήσεων/βιωμάτων άλλων κρατουμένων με τους οποίους ο Σ.Ξ. έρχεται σε επαφή στο «νοσοκομείο» των φυλακών – καθώς ο ίδιος  βρίσκεται σε απομόνωση.

Πρωτοβουλίας για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s